Loading...
Historiek 2017-05-28T10:25:16+00:00
ONTSTAAN
HEROPLEVING
ELST

Ontstaan

Wanneer men geutelingen is beginnen gieten is onmogelijk te achterhalen. Alleszins giet men er in Elst al meer dan 100 jaar. Geutelingen gieten was een sociaal gebeuren dat gekoppeld werd aan de feestdag van Sint-Apollonia. Zij werd in 249 na Christus in Alexandrië omwille van haar christelijke geloofsovertuiging op de brandstapel gebracht. Voordien hadden beulen haar de tanden uitgeslagen. Aldus werd zij patrones der tandartsen en werd zij aanbeden tegen tandpijn. De Elstse volkswijsheid zegt immers dat je van tandpijn verlost kan geraken door in een dampende, hete geuteling te bijten. Ter gelegenheid van haar feestdag op 9 februari brachten de gezinnen hun eigen temper (beslag) naar de dichtstbijzijnde oven waar men er samen met de boer geutelingen van bakte.

Tandpijn was vroeger een wijdverbreide kwaal zodat het niet te verwonderen is dat vele parochies “tandpijnheiligen” hadden, met elk hun bedevaart. Bij die gelegenheid werden geutelingen gebakken en verkocht aan de bedevaarders. Elst was het belangrijkste bedevaartsoord in de regio waar men zijn tandpijn kon “aflezen” bij Sint-Apollonia ofte “Sente Ploone. De uit het naburige Zegelsem afkomstige Isidoor Teirlinck, vader van Herman Teirlinck, schreef dan ook:

“Sente Ploone werd
op vele ploatse vererd
moar ‘t Elst
is den toeloop ‘t felst”

Tot einde jaren ’30 werden geutelingen in heel wat dorpen van de Vlaamse Ardennen gegoten, steeds in de periode rond Lichtmis (Louise-Marie, Maarke). Elk gezin maakte zijn ketel deeg klaar en droeg die naar de dichtstbijzijnde oven, veelal vergezeld van een fles ‘Balegemsen’ (jenever).
De gieters goten ketel na ketel en… fles na fles.
Het vuur in de oven, het gevoel van ‘het onder mekaar zijn’, had iets magisch, iets spiritueels, zeker met die Balegemsen.
Kort vóór WO II had ongeveer 50 % van de huisgezinnen in Elst één of meer koeien en werkte het merendeel van de inwoners thuis. Zeker de vrouwen. Door het verdwijnen van de huisarbeid en de keuterboertjes, raakten de geutelingen in de vergeethoek.

Heropleving van de geuteling

VAnaf 1972 goten de plaatstelijke jeugdverenigingen van Elst in de weinige ovens die toen nog niet ingevallen of afgebroken waren, een paar honderd geutelingen om hun clubkas te spijzen. Al vlug kregen zij navolging van andere verenigingen.

Jaar na jaar groeide de belangstelling voor geutelingen.

Ontstaan van de geutelingenfeesten

In 1981 werden de eerste geutelingenfeesten georganiseerd. Gedurende 20 jaar werd op zaterdag een geutelingenboer of -boerin verkozen. Ook vindt een geutelingenboerverkiezing plaats in de plaatselijke dorpsschool in Elst.

Thans is de geutelingenkermis in Elst uitgesponnen over meerdere weekends waarin je het bakken van geutelingen kan bekijken en ze ook proeven.

Het hoogtepunt is de geutelingenkermis. Enkel op die dag kan je ook een geuteling met saus van bruin streekbier en de smeuïge geutelingentaart proeven in feestzaal ‘Ter Elst’, ommegangstraat 3, Elst

Elst, pareltje tussen de Vlaamse Ardennen en de Zwalmstreek.

Elst ligt in het Zuiden van Oost-Vlaanderen, op de overgang van de Vlaamse Ardennen naar de Zwalmstreek.
Administratief bestaat Elst niet meer. Sedert 01/01/1971 is het opgegaan in de fusiegemeente Brakel.
Het gemeentehuis, gemeentesecretariaat en ‘champetter’ verdwenen. Daarna volgden de gemeenteschool, het postkantoor en het klooster van “de Zusters van Elst”.

En toch… in putje winter is Elst het centrum van de Vlaamse Ardennen. Elk jaar, de zondag na 9 februari is het geutelingenkermis!